بیوگرافی و افکار آلبرکامو/به همین سادگی، به همین پوچی!


بیوگرافی و افکار آلبرکامو/به همین سادگی، به همین پوچی! - تصویر 1

نوامبر ۲۰۱۳ صدمین سال تولد آلبر کامو است. کامو که اصالتا فرانسوی الجزایری بود قبل از اینکه کار خود را به عنوان یک نویسنده خلاق شروع کند، روزنامه نگاری موثر در زمان جنگ بود. او می توانست به غول ادبیات فرانسه و صدای راهبر فلسفه اگزیستانسیالیسم غالب بر فضای روشنفکری بعد از جنگ جهانی دوم فرانسه تبدیل شود. آلبا آمییا در بیوگرافی او می گوید، کامو به «وجدان اخلاقی نسل خود» تبدیل شده بود. جای شگفتی اینجاست که این سخنگوی پوچی وضعیت بشری شخصی بود کاملا عادی؛ در حقیقت او از گیرایی بی تکلفی برخوردار بود و در هر کاری اعم از اجتماعی، ورزشی یا ادبی از دیگران پیشی گرفته بود.

 

در سن ۴۶سالگی (وقتی همه نویسنده ها به نقطه اوج قدرت خود می رسند) در یک تصادف ماشین جان خود را از دست داد. یک بار یک روزنامه ایتالیایی ادعا کرد این سانحه مرگبار بخشی از توطئه اتحاد جماهیر شوروی بود، ولی به احتمال خیلی زیاد خود کامو می گوید مرگ ناگهانی او یکی از هزاران پدیده اتفاقی، بی هیچ معنای مشخصی در دنیاست.

 

 

او ۷ نوامبر ۱۹۱۳ در خانواده ای کاملا بی سواد به دنیا آمد و در زاغه های الجزایر بزرگ شد. مادر آلبر، کاترین سینته از خانواده فقیری بود که از جزایر بالریک اسپانیا به الجزایر مهاجرت کرده بودند. پدر او، لوسین کامو با اصالت فرانسوی الجزایری کارگر مزرعه بود و به طبقه کارگری کشاورزی معروف به «پاسیاه ها» تعلق داشت.

 

آلبا آمییا می گوید آلبر کامو با وجود موفقیت های بزرگی که به دست آورد به شدت از تکلفی که در جمع های ادبی فرانسه می دید منزجر بود و تا آخر از نظر احساسی ریشه در خاک شمال آفریقا و دوران کودکی خود داشت. پدر کامو در جنگ مارن در سال ۱۹۱۴ زمان اندکی پس از انتقالش به یگان پیاده نظام فرانسوی مستقر در الجزایر کشته شد.

 

این اتفاق سختی های بیشتری را برای مادر کاموی جوان که به نظر «زنی منفعل و بی تفاوت می آمد» به وجود آورد؛ او زمان های متمادی و طولانی به زمین خیره می ماند، تا حد زیادی ناشنوا بود و اختلال گفتار داشت. دنیای سکوت مطلق او پیوند عمیقی با کار او به عنوان نظافتکار داشت. زمانی که حتی این زندگی سخت برای آلبر و مادرش غیرقابل تحمل شد آنها مجبور شدند به آپارتمان سه خوابه ای در الجزیره که مادربزرگ و سه دایی بی سواد آلبر در آ��جا زندگی می کردند نقل مکان کنند. این خانه جدید آب و برق نداشت و آلبر جوان و فقیر از سوء تغذیه و تنبیه های بی رحمانه مادربزرگ مستبدش رنج می برد.

 

 

شاید مبارزه های آتی آلبر با رژیم های دیکتاتوری بی تاثیر از شخصیت مستبد مادربزرگش نباشد. با این وجود آنجا برای آلبر جوان سراسر بدبختی نبود و او سرگرمی و دلمشغولی خود را در «خورشید درخشان» و ساحل های رنگارنگ الجزیره یافته بود و هرگز شناکردن و آفتاب گرفتن، لذت و خوشی بی حدوحصر را از او دریغ نداشتند.

 

در واقع او به خوبی از تضاد درد فقر در داخل و شکوه مدیترانه در خارج از خانه آگاه بود. یکی از معلمان نکته سنج مدرسه پسرانه ای که آلبر در آنجا مشغول تحصیل بود به توانایی استثنایی این دانش آموز تهیدست پی برده بود و او را مدام تشویق می کرد. او به این دانش آموز تیزهوش کمک کرد تا در برابر فشارهای مادربزرگش برای ترک تحصیل و پیداکردن کار مقاومت کند و آلبر جوان را حمایت کرد تا بتواند بورسیه دوره راهنمایی شود. در همان دوره بود که او به شکل وسواسی شیفته فوتبال شد و به عنوان دروازه بان ماهر بر همه پیشی گرفت. در سال ۱۹۳۰ مجبور شد به دلیل بروز نشانه های بیماری سل که تا آخر با او بودند، این ورزش را ترک کند.

 

 

شاید بدتر از آنکه این بیماری او را درحد یک تماشاگر برای تمام عمر تنزل داد، این بود که خستگی، عرق کردن های مدام و آب دهان خون آلود همراه با دردهای دیگر بخشی از عادت های روزمره او شده بودند.

 

 

این جوان از آنجا که به دلیل ابتلا به بیماری سل هیچ آینده ای در ورزش نداشت تصمیم گرفت که نویسنده شود. او با پیوستن به گروه ادبی آفریقای شمالی به معاشرت با اهل قلم شهر الجزیره پرداخت، جایی که همراه با «فنجان های چای با برگ های نعنا و دانه های کاج غوطه ور در آن» افکار و عقایدشان را ردوبدل می کردند.

 

او در ۲۰ سالگی مقاله، گزارش های ادبی، نقدهای هنری و شعرهای طولانی در وصف شکوه دریای مدیترانه برای مجله های محلی می نوشت. در همان زمان ها بود که وارد دانشگاه الجزیره شد و با سیمون هییه ازدواج کرد. سیمون دختری بود زیبا که از تعادل روانی برخوردار نبود و به مرفین اعتیاد داشت. خانواده کامو همگی به شدت مخالف این پیوند بودند و سرانجام نیز این ازدواج پس از یک سال به هم خورد. در سال ۱۹۳۵، کامو با عنوان پایان نامه «متافیزیک مسیحی و نوافلاطون گرایی» فارغ التحصیل شد.

 

 

او در نظر داشت تحصیلات دانشگاهی خود را ادامه دهد تا بتواند در آینده، شغلی در دانشگاه به دست آورد ولی درهم آمیختن بیماری و بی پولی اش او را از این مسیر دور کرد. او دوره های کوتاهی به عنوان کارمند دولت، فروشنده ماشین و گزارشگر وضع هوا استخدام شد. از بین همه اینها بازیگری برای شرکت تئاتری رادیو الجزیره را بیشتر دوست می داشت که به واسطه آن برای اجرای برداشت هایی از کارهای داستایفسکی به اکثر شهرهای الجزایر سفر کرد. در این رویارویی بود که کامو توانست تجربه های گرانبهایی در زمینه درام به دست آورد.

 

 

کامو در میان اهالی تئاتر احساس آرامش و خوشحالی می کرد. او تئاتر را والاترین ژانر ادبی می دانست و افزون بر آن، صحنه ها برایش فقط فرم های هنری نبودند و آنها را مناسب ترین مکان برای بیان عقاید سیاسی می دانست. کامو از نظر گرایشات سیاسی نخست غرق در کمونیسم بود و به عضویت حزب نیز در آمد ولی در نهایت به دلیل سرخوردگی از سختگیری های بوروکراتیک حزب کمونیست از آن جدا شد.

 

 

این کار باعث شد که کامو انرژی بیشتری صرف علایق ادبی خود کند. او تصمیم گرفت رمان «مرگ خوش» را ناتمام رها کند و رمان مشابه دیگری به نام «بیگانه» (۱۹۴۲) را آغاز کند که در آن مرد ظاهرا کاملا عادی ثابت می کند که عمیقا تنهاست و مرتکب یک قتل بی معنی در ساحل شده است، بی هیچ دلیلی جز «آفتاب تابنده». «مرگ خوش» تا بعد از مرگ نویسنده هرگز چاپ نشده بود. در کل علت توجه عموم به این کتاب تقدم آن به بیگانه است که آلبر کامو با آن به مقام یک نویسنده واقعی رسید.

 

 

همزمان با این تلاش هایش در ادبیات داستانی، او به عنوان روزنامه نگار در «الگر ریپابلیکن»، روزنامه ای ضدفاشیستی، با نوشتن نقدهای ادبی و به قلم کشیدن بی عدالتی های اجتماعی گذران زندگی می کرد.

 

 

با شروع جنگ جهانی دوم کامو سعی کرد که به ارتش بپیوندد ولی به دلیل عدم برخورداری از سلامتی پذیرفته نشد. سپس او راهی پاریس شد و برای روزنامه پاریس سوار قلم زد. زمانی که آلمان ها پاریس را اشغال کردند روزنامه مجبور به تغییر مکان به شهر لیون شد که هنوز به تصرف در نیامده بود، جایی که کامو هیچ دلبستگی ای به آنجا نداشت. شاید برای تلطیف این فضا بود که او برای بار دوم ازدواج کرد، با فرنسین فور یک ریاضیدان از منطقه اران در الجزایر.

 

کمتر از یک ماه از زندگی مشترک شان گذشته بود که مسوولیت او در روزنامه تمام شد. کامو و همسرش به الجزایر برگشتند و در اران کار تدریس را آغاز کردند. زمانی که در سال ۱۹۴۲ برای درمان به فرانسه برگشت در پی حمله متفقین آفریقای شمالی که نتیجه آن اشغال ویشی فرانسه بود او از همسرش جدا ماند. سرگردان به پاریس بازگشت و آنجا در اولین اجرای یکی از نمایش های سارتر با او و سیمون دوبوار آشنا شد. سپس کامو به گروه مقاومت و روزنامه زیرزمینی آن کمبا پیوست و در سال ۱۹۴۳ سردبیر آن شد. سارتر و دیگر فیلسوفان مانند ریموند آرنو و آندره مالرو از نویسندگان آن روزنامه بودند.

 

 

بعد از جنگ، کامو اران را برای صحنه پردازی رمان طاعون انتخاب کرد. انتشار این کتاب برای او موفقیت مالی خوبی به همراه داشت. در بحبوحه کشتارهای جنگ جهانی دوم در مقیاس صنعتی ارزش زندگی انسانی به طرز فجیعی پایین آمد و بسیاری پرسیدند کدامین خدایی است که می تواند دنیایی چنین آکنده از خون و خونریزی بیافریند.

 

روسیه و ایالات متحده که در مقابل خطر نازیسم متحد بودند بی اعتمادی جنون آمیزی نسبت به یکدیگر داشتند و متقابلا در کار تخریب و انهدام بودند. آسیب های جدی جنگ جهانی و قتل عام های گسترده و شبح فزاینده انهدام هسته ای فرهنگ یأس و ناامیدی را پیش تر برد. در چنین فلاکت گسترده ای، معانی ارزش های واقعی مانند آن ابرهای جهنمی حجم گرفته از دودهای دودکش های تربلینکا محو شده بودند. نوشته های کامو در شرح پوچی ذاتی زندگی دغدغه بسیاری از مردمان اهل فکر بود که در میان آسیب، اضطراب، ناامیدی و بدبینی های خود نیازمند فلسفه ای بودند که در حوزه عقل بگنجد.

 

 

برای کامو علاوه بر فجایع اخیر و چشم اندازهای کلی مایوس کننده، قطعیت مرگ، نفسِ بودن را به یک «سیاه بازی» و در پی آن زندگی را به مخمصه ای پوچ بدل کرده است. او تجربه بشر را به شخصیت اسطوره ای سیزیف پیوند می دهدکه تنبیه او توسط خدایان یونانی بالابردن سنگ بالای کوه بود؛ هر بار که او به بالای کوه می رسید سنگ به پایین می غلتید و او مجبور بود دوباره فردا کارش را از سر بگیرد. بار زندگی در این دنیا همان پاره سنگ هر کسی است و تمام سختی هایی که با آن رویاروی است معنا و هدف ویژه ای ندارد زیرا در آینده باز تکرار خواهد شد. زندگی چیزی نیست مگر یکسری انتخاب ها، لحظه های تعیین کننده ای که تکلیف می کنند روز هرکسی چگونه بگذرد، بدون آنکه بتوان شرایط بشری را تغییر داد.

 

 

سارتر و کامو هر دو از مبلغان سرشناس اگزیستانسیالیسم بودند و نام آنها از تاریخ فلسفه جدانشدنی است.

 

 

بااین همه ظاهرا رابطه آنها به دلیل حمایت سارتر از اتحاد جماهیر شوروی به هم خورد. سارتر در مجله خود با لحنی انتقادی کامو را «بورژوا» خواند. صرف نظر از اینکه کامو بورژوا باشد یا نه، او تا آخر با ستمدیدگان همدلی کرد و علیه کسانی بود که آنها را استثمار می کردند. گمانه های فراوانی سر این اختلاف وجود دارد. بعضی ها معتقدند که علت اصلی این اختلاف بیش از اینکه ایدئولوژیک باشد شخصی است: سارتر چون مرد چندان جذابی نبود به کامو خوش قیافه و گیرا رشک می برد.

 

 

در اکتبر ۱۹۵۷، کامو ۴۴ساله دومین نویسنده جوان (بعد از رودیارد کیپلینگ) بود که جایزه نوبل ادبیات را گرفت. اندکی پس از دو سال، در چهارم ژانویه ۱۹۶۰ کامو در حال بازگشت به پاریس در ماشین ناشر خود میشل گالیمار بود که با سرعت بیش از حد از جاده منحرف شد و به داخل تنه درخت فرو رفت. مسافران صندلی عقب زنده ماندند اما برنده نوبل در دم جان باخت. در میان قطعه های درهم شکسته ماشین دست نوشته ناتمام کتاب «انسان نخستین» پیدا شد و در جیب او بلیت قطاری برای پاریس. در یک لحظه، کامو از صدای یک نسل به جسدی تبدیل شد در کنار جاده. جای حیرت است که چه معنایی را می توان از چنین تغییر ناگهانی بیرون کشید یا شاید زندگی به همین راحتی پوچ است.

 

 

ری کاوانگ

ترجمه:‌بیتا عظیمی‌نژادان

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه